Obligacje skarbowe często kojarzone są ze stabilnością, przewidywalnym dochodem i niższym ryzykiem inwestycyjnym. Jednak ich zakup nie jest tak prosty, jak nabycie akcji firmy. Inwestorzy muszą zdecydować, czy kupować pojedyncze obligacje bezpośrednio, handlować nimi za pośrednictwem brokera, czy też uzyskać ekspozycję poprzez fundusz obligacji. Każde podejście wiąże się z różnymi kosztami, ryzykiem i poziomami elastyczności.
Zrozumienie jak kupować obligacje skarbowe to coś więcej niż wybór kraju czy porównywanie stóp procentowych. Cena zakupu, data wykupu, rentowność i możliwość sprzedaży przed terminem wykupu mogą znacząco wpłynąć na ostateczny zwrot.
Dla inwestorów rozważających obligacje skarbowe jako część swojego portfela najważniejsze pytanie nie brzmi po prostu, która obligacja oferuje najwyższą rentowność. Chodzi o to, jak inwestycja pasuje do ich celów finansowych i kiedy mogą potrzebować swoich pieniędzy z powrotem.
Czym są obligacje skarbowe i jak działają?
Kiedy rządy potrzebują sfinansować wydatki publiczne lub refinansować istniejący dług, mogą pozyskać pieniądze, emitując obligacje. Inwestorzy kupują te papiery wartościowe, efektywnie pożyczając pieniądze rządowi w zamian za uzgodnione płatności finansowe.
Większość konwencjonalnych obligacji skarbowych wypłaca okresowe odsetki, znane jako kupony, i zwraca ich wartość nominalną w dniu wykupu. Jednak nie wszystkie papiery wartościowe rządu działają dokładnie w ten sam sposób.
W Stanach Zjednoczonych, na przykład, bony skarbowe (Treasury bills) mają terminy wykupu wynoszące rok lub mniej i są zazwyczaj emitowane z dyskontem. Obligacje skarbowe średnioterminowe (Treasury notes) mają terminy wykupu od dwóch do dziesięciu lat, podczas gdy nowo emitowane obligacje skarbowe długoterminowe (Treasury bonds) mają terminy wykupu wynoszące 20 lub 30 lat. Zarówno obligacje średnio-, jak i długoterminowe, wypłacają odsetki co sześć miesięcy. Inne rządy oferują papiery wartościowe o różnych terminach wykupu, harmonogramach płatności i warunkach.
Niektóre kraje emitują również obligacje indeksowane inflacją, których płatności są powiązane ze zmianami cen konsumpcyjnych.
Chociaż obligacje skarbowe są ogólnie uważane za mniej ryzykowne niż wiele obligacji korporacyjnych, ich bezpieczeństwo zależy od kraju emitującego, waluty i konkretnego papieru wartościowego. Inwestorzy muszą nadal brać pod uwagę ryzyko kredytowe państwa, inflację i wahania kursów walut.
Inną ważną kwestią jest to, że warunki spłaty obligacji nie gwarantują jej ceny rynkowej. Nawet obligacja skarbowowa o bardzo wysokiej wiarygodności kredytowej może stracić na wartości, gdy wzrosną rynkowe stopy procentowe.
Zrozumienie tej różnicy jest kluczowe przy podejmowaniu decyzji o tym, jak inwestować.
Przeczytaj również: Czym jest ETF? Jak działają fundusze notowane na giełdzie
Jak kupować obligacje skarbowe bezpośrednio na aukcji
Jednym ze sposobów zakupu obligacji skarbowych jest rynek pierwotny, na którym rządy emitują nowe papiery wartościowe dla inwestorów.
Te papiery wartościowe są zazwyczaj dystrybuowane poprzez aukcje. Rząd ogłasza kwotę, jaką zamierza pożyczyć, termin wykupu papierów wartościowych oraz datę aukcji. Inwestorzy składają następnie swoje oferty, bezpośrednio lub za pośrednictwem instytucji finansowych.
Dokładny proces różni się w zależności od kraju.
W Stanach Zjednoczonych uprawnieni inwestorzy indywidualni mogą kupować papiery wartościowe Skarbu Państwa za pośrednictwem platformy TreasuryDirect. Mogą również uczestniczyć w aukcjach za pośrednictwem banków i brokerów.
Departament Skarbu USA rozróżnia oferty konkurencyjne i niekonkurencyjne. Inwestorzy konkurencyjni określają rentowność lub stopę procentową, którą są gotowi zaakceptować. W zależności od wyników aukcji mogą otrzymać całość, część lub żadnego z żądanych papierów wartościowych.
Inwestorzy niekonkurencyjni natomiast zgadzają się zaakceptować stopę procentową lub rentowność ustaloną na aukcji. Pod warunkiem, że ich oferty są zgodne z odpowiednimi zasadami, otrzymują żądaną kwotę.
To sprawia, że aukcje niekonkurencyjne są stosunkowo dostępne dla inwestorów indywidualnych, którzy nie chcą samodzielnie określać swojej strategii składania ofert.
Departament Skarbu USA dopuszcza zakup zbywalnych papierów wartościowych Skarbu Państwa już od 100 dolarów, z kolejnymi zakupami dokonywanymi w krokach co 100 dolarów. Inwestorzy mogą znaleźć szczegółowe informacje na temat procedur aukcyjnych w oficjalnych wytycznych Departamentu Skarbu dotyczących zakupu papierów wartościowych rządu.
Jednakże zakup bezpośredni nie jest dostępny dla każdego. TreasuryDirect ma specyficzne wymagania kwalifikacyjne, w tym ważny numer U.S. Social Security, adres w USA i kwalifikujące się konto bankowe w USA.
Inwestorzy w innych krajach powinni zapoznać się z agencją zarządzającą długiem swojego rządu lub opcjami dostępnymi za pośrednictwem krajowych instytucji finansowych.
Główną zaletą zakupu obligacji na aukcji jest możliwość nabycia nowo wyemitowanych papierów wartościowych bez polegania na dostępności na rynku wtórnym.
Wadą jest to, że inwestorzy zazwyczaj muszą śledzić kalendarz aukcji. Ponadto, mogą nie znać dokładnej rentowności ani ostatecznej ceny zakupu przed zakończeniem aukcji.
Bezpośrednie posiadanie może również powodować praktyczne komplikacje, gdy inwestorzy chcą sprzedać swoje obligacje przed terminem. Na przykład, nowo nabyte zbywalne papiery wartościowe przechowywane w TreasuryDirect podlegają zazwyczaj 45-dniowemu wymogowi posiadania, zanim będzie można je przenieść lub sprzedać. Sprzedaż następnie wymaga przeniesienia papierów wartościowych do banku, brokera lub dealera.
Zakup obligacji skarbowych za pośrednictwem brokera
Inwestorzy, którzy preferują większą elastyczność, mogą kupować obligacje skarbowe za pośrednictwem rachunku maklerskiego.
Brokerzy mogą oferować dostęp zarówno do nowo wyemitowanych obligacji, jak i do papierów wartościowych, które są już przedmiotem obrotu na rynku wtórnym.
Rynek wtórny jest szczególnie ważny, ponieważ pozwala inwestorom kupować obligacje bez czekania na aukcję rządową.
Na przykład, inwestor poszukujący obligacji skarbowej, która wykupi się za około trzy lata, nie musi koniecznie kupować nowo wyemitowanego papieru wartościowego o trzyletnim terminie wykupu. Zamiast tego mógłby kupić starszą obligację skarbową, której do wykupu pozostały trzy lata.
Jednak cena będzie zależała od panujących warunków rynkowych.
W przeciwieństwie do nowo wyemitowanych papierów wartościowych zakupionych na aukcji, istniejące obligacje mogą być notowane powyżej lub poniżej ich wartości nominalnej. Ich ceny rynkowe odzwierciedlają panujące stopy procentowe, pozostały termin wykupu oraz inne czynniki wpływające na podaż i popyt.
Koszty transakcyjne również zasługują na uwagę. W zależności od brokera i rynku, inwestorzy mogą napotkać prowizje, opłaty transakcyjne lub różnice między cenami kupna i sprzedaży.
Kolejnym szczegółem są naliczone odsetki. Przy zakupie konwencjonalnej obligacji kuponowej między datami płatności odsetek, kupujący zazwyczaj rekompensuje sprzedawcy odsetki naliczone od poprzedniej płatności kuponowej. Mechanika transakcji na rynku wtórnym, w tym wycena obligacji i naliczone odsetki, jest wyjaśniona w przewodniku FINRA dla inwestorów po obligacjach.
W konsekwencji całkowita kwota rozliczenia może przekroczyć podaną cenę rynkową obligacji.
Rozliczenie to proces, w którym kupujący płaci za papiery wartościowe, a własność jest przenoszona. W Stanach Zjednoczonych papiery wartościowe rządu są zazwyczaj rozliczane następnego dnia roboczego po transakcji, powszechnie znanym jako T+1. Inne rynki mogą mieć inne ustalenia.
Inwestorzy powinni zatem sprawdzić pełną kwotę rozliczenia, zamiast polegać wyłącznie na wyświetlanej cenie obligacji.
Fundusze obligacji skarbowych i ETF-y: Alternatywa dla bezpośredniego posiadania
Inwestorzy niekoniecznie muszą kupować pojedyncze obligacje, aby uzyskać ekspozycję na dług publiczny.
Fundusze obligacji skarbowych i fundusze notowane na giełdzie (ETF-y) stanowią alternatywę. Te instrumenty inwestycyjne zazwyczaj utrzymują portfele papierów wartościowych rządu, umożliwiając inwestorom uzyskanie ekspozycji na wiele obligacji poprzez jedną inwestycję.
Tradycyjne fundusze inwestycyjne zazwyczaj przetwarzają zakupy i umorzenia po ich obliczonej wartości aktywów netto. ETF-y natomiast są przedmiotem obrotu na giełdach przez cały dzień handlowy, a ich ceny rynkowe mogą nieznacznie różnić się od wartości ich bazowych aktywów.
Fundusze obligacji mogą być szczególnie wygodne dla inwestorów, którzy chcą zdywersyfikowanej ekspozycji bez zarządzania pojedynczymi papierami wartościowymi.
Istnieje jednak ważna różnica strukturalna między posiadaniem obligacji a inwestowaniem w konwencjonalny fundusz obligacji.
Pojedyncza obligacja ma określoną datę wykupu. Zakładając, że emitent wywiąże się ze swoich zobowiązań, inwestor, który posiada papier wartościowy do terminu wykupu, otrzymuje kontraktowy zwrot kapitału.
Większość konwencjonalnych funduszy obligacji nie ma stałej daty wykupu. Zamiast tego, stale zarządzają swoimi portfelami, kupując i sprzedając obligacje zgodnie ze swoimi strategiami inwestycyjnymi.
Oznacza to, że inwestorzy nie mogą zazwyczaj zakładać, że posiadanie funduszu obligacji przez kilka lat zagwarantuje zwrot ich pierwotnej inwestycji.
Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wyjaśnia, że fundusze obligacji pozostają narażone na ryzyko stopy procentowej i ryzyko kredytowe. Nawet fundusze inwestujące wyłącznie w amerykańskie obligacje rządowe mogą ponieść straty, gdy stopy procentowe wzrosną.
Kolejną kwestią jest wskaźnik kosztów. Opłaty za zarządzanie funduszem obniżają zwroty inwestorów, choć koszty te mogą być zrekompensowane przez wygodę i dywersyfikację, jakie oferuje fundusz.
Przed zainwestowaniem inwestorzy powinni zbadać politykę inwestycyjną funduszu, duration portfela, ekspozycję geograficzną, walutę i bieżące opłaty.
ETF-y obligacji o docelowym terminie wykupu stanowią kolejną alternatywę. Fundusze te są skonstruowane wokół określonego okresu wykupu, choć ich wartości wykupu nie są gwarantowane w taki sam sposób, jak kontraktowy zwrot kapitału w przypadku pojedynczej obligacji.
Termin wykupu, Kupon i Rentowność: Co naprawdę decyduje o Twoim zwrocie?
Przed zakupem obligacji rządowych inwestorzy powinni zrozumieć trzy pojęcia, które często są mylone: termin wykupu, stopa kuponowa i rentowność do wykupu.
Termin wykupu określa, kiedy kapitał obligacji ma zostać spłacony. Obligacja, której do wykupu pozostało pięć lat, zazwyczaj naraża inwestorów na zmiany rynkowych stóp procentowych dłużej niż porównywalna obligacja, której termin wykupu przypada za sześć miesięcy.
Stopa kuponowa określa kontraktowe płatności odsetkowe. Konwencjonalna obligacja rządowa o wartości nominalnej 10 000 USD i rocznym kuponie 4% płaci 400 USD odsetek rocznie.
Jednak otrzymanie kuponu w wysokości 4% niekoniecznie oznacza zarobienie 4% rocznego zwrotu.
To zależy od ceny zapłaconej za obligację.
Jeśli inwestorzy zakupią papier wartościowy po jego wartości nominalnej 10 000 USD, jego stopa kuponowa i rentowność do wykupu będą zazwyczaj równe, zakładając konwencjonalną obligację o stałym oprocentowaniu.
Załóżmy jednak, że ten sam papier wartościowy jest notowany po 9 500 USD, ponieważ wzrosły panujące stopy procentowe. Nowy inwestor, kupując go po tej cenie, nadal otrzymywałby pierwotne płatności kuponowe i, zakładając terminową spłatę, pełny kapitał w wysokości 10 000 USD w terminie wykupu.
Inwestor czerpałby zatem korzyści zarówno z dochodu z kuponu, jak i z różnicy między ceną zakupu a wartością w terminie wykupu.
Rentowność do wykupu próbuje uchwycić tę zależność, obliczając roczny zwrot wynikający z ceny zakupu i wszystkich pozostałych płatności kontraktowych. Standardowe obliczenia zakładają, że płatności te następują zgodnie z harmonogramem i, wyrażone jako zrealizowany złożony zwrot, że pośrednie przepływy pieniężne mogą być reinwestowane po obliczonej rentowności.
Sytuacja odwrotna ma miejsce, gdy inwestorzy kupują obligacje powyżej ich wartości nominalnej. Chociaż otrzymują oni określone płatności kuponowe, część tego dochodu efektywnie kompensuje różnicę między wyższą ceną zakupu a niższą kwotą spłaconą w terminie wykupu.
To wyjaśnia, dlaczego inwestorzy powinni porównywać rentowność do wykupu, zamiast po prostu wybierać obligacje z najwyższymi kuponami.
Przeczytaj także: Akcje spółek obronnych: Jak analizować sektor poza nagłówkami i budżetami rządowymi
Trzymanie obligacji rządowych do terminu wykupu a wcześniejsza sprzedaż: Praktyczny przykład
Rozważmy inwestora kupującego hipotetyczną dwuletnią obligację skarbową USA o wartości nominalnej 10 000 USD.
Dla uproszczenia załóżmy, że inwestor kupuje obligację po wartości nominalnej, jej stopa kuponowa wynosi 4%, a początkowa rentowność do wykupu również 4%.
Ponieważ obligacje skarbowe płacą odsetki półrocznie, inwestor otrzymuje 200 USD co sześć miesięcy.
Jeśli inwestor trzyma papier wartościowy do terminu wykupu, otrzymuje cztery płatności kuponowe o łącznej wartości 800 USD. Pod koniec drugiego roku rząd USA spłaca również pierwotny kapitał w wysokości 10 000 USD.
Inwestor otrzymuje zatem łącznie 10 800 USD płatności gotówkowych z początkowej inwestycji w wysokości 10 000 USD. Stanowi to 800 USD nominalnego dochodu w ciągu dwóch lat, przed opodatkowaniem i bez uwzględnienia jakichkolwiek zwrotów z reinwestowania kuponów.
Teraz rozważmy, co się dzieje, jeśli inwestor zdecyduje się sprzedać obligację już po roku.
W ciągu tego roku rynkowe stopy procentowe wzrastają, a porównywalne obligacje rządowe, którym do terminu wykupu pozostał jeden rok, oferują teraz rentowność 6%.
Istniejąca obligacja inwestora nadal płaci swój pierwotny 4% kupon. Potencjalni nabywcy mogą jednak uzyskać wyższe rentowności gdzie indziej.
W konsekwencji, starsza obligacja musi być sprzedawana z dyskontem, aby pozostać konkurencyjną.
Zakładając, że inwestor sprzedaje obligację natychmiast po otrzymaniu drugiej płatności kuponowej, obligacja ma dwie pozostałe płatności: kupon w wysokości 200 USD za sześć miesięcy i końcową płatność w wysokości 10 200 USD za rok, wliczając kapitał.
Dyskontowanie tych płatności przy nowej rocznej rentowności 6%, z półroczną kapitalizacją, daje przybliżoną wartość rynkową wynoszącą 9 808,65 USD.
Inwestor otrzymał już 400 USD w płatnościach kuponowych w ciągu pierwszego roku. Sprzedaż obligacji za 9 808,65 USD generuje zatem łączne wpływy w wysokości 10 208,65 USD.
Mimo pobierania odsetek, inwestor ponosi stratę kapitałową w wysokości około 191,35 USD na samej obligacji. Ich ogólny zysk za rok zostaje w konsekwencji zredukowany do około 208,65 USD, co stanowi stopę zwrotu z okresu posiadania wynoszącą około 2,09%.
Gdyby inwestor trzymał obligację do terminu wykupu, zakładając, że rząd wywiązał się ze swoich zobowiązań, nadal otrzymywałby pozostałe kupony i odzyskałby cały kapitał w wysokości 10 000 USD.
Ten przykład ilustruje ważną różnicę.
Trzymanie pojedynczej obligacji do terminu wykupu pozwala inwestorom planować wokół jej kontraktowych przepływów pieniężnych. Wcześniejsza sprzedaż naraża ich na panujące ceny rynkowe, co może generować zyski lub straty kapitałowe.
Nie oznacza to automatycznie, że trzymanie obligacji do terminu wykupu jest lepszą decyzją finansową w każdej sytuacji. Sprzedaż może uwolnić kapitał na inne inwestycje, w tym obligacje oferujące wyższe rentowności. Właściwa decyzja zależy od okoliczności inwestora i dostępnych alternatyw.
Przykład pomija koszty transakcyjne, podatki i narosłe odsetki, ponieważ sprzedaż ma miejsce natychmiast po płatności kuponowej.
Jaka metoda zakupu obligacji rządowych ma sens?
Wybór między zakupami bezpośrednimi, inwestycjami na rynku wtórnym a funduszami obligacji ostatecznie zależy od tego, w jaki sposób inwestorzy zamierzają wykorzystywać obligacje rządowe w swoich portfelach.
Bezpośrednie posiadanie może przemawiać do inwestorów, którzy chcą dopasować konkretne terminy wykupu do przyszłych zobowiązań finansowych. Na przykład, ktoś planujący duży zakup za trzy lata może preferować obligację, której termin wykupu przypada krótko przed tym, jak pieniądze będą potrzebne.
Zakup za pośrednictwem brokera zapewnia dostęp do szerszego wyboru istniejących papierów wartościowych i umożliwia porównywanie różnych terminów wykupu i rentowności bez czekania na aukcję.
Tymczasem fundusze obligacji rządowych oferują wygodę i dywersyfikację. Mogą one zapewnić stałą ekspozycję na dług publiczny, nie wymagając od inwestorów wybierania i zarządzania pojedynczymi papierami wartościowymi.
Jednak ta wygoda wprowadza inne ryzyka i koszty. Inwestorzy funduszy muszą uwzględniać duration portfela, opłaty za zarządzanie i wahania wartości ich udziałów.
Ekspozycja walutowa to kolejny czynnik, szczególnie przy zakupie zagranicznych obligacji rządowych. Zagraniczna obligacja może oferować atrakcyjną rentowność, ale niekorzystny ruch kursu walutowego może zmniejszyć lub wyeliminować zwrot po przeliczeniu na walutę macierzystą inwestora.
Podatki również wpływają na ostateczny wynik. Dochód z obligacji rządowych i zyski kapitałowe mogą być traktowane odmiennie w zależności od kraju rezydencji inwestora i rządu emitującego.
Ostatecznie, zrozumienie, jak kupować obligacje rządowe oznacza zrozumienie zależności między dochodem, terminem wykupu, cenami rynkowymi i płynnością.
Obligacje rządowe mogą odgrywać użyteczną rolę w dywersyfikacji portfela i planowaniu finansowym. Jednak stabilność związana z ich płatnościami kontraktowymi nigdy nie powinna być mylona z gwarancją, że mogą być sprzedane w dowolnym momencie bez strat.
