Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 συχνά περιγράφεται ως ένας από τους μεγαλύτερους οικονομικούς κλυδωνισμούς της σύγχρονης ιστορίας. Ενώ εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους, τα σπίτια τους και τις αποταμιεύσεις τους, μια μικρή ομάδα επενδυτών στη Wall Street κατάφερε να κερδίσει από την επερχόμενη κατάρρευση. Ένα από τα πιο γνωστά ονόματα είναι ο trader Greg Lippmann — ο άνθρωπος που αναγνώρισε έγκαιρα τις αδυναμίες της αμερικανικής αγοράς στεγαστικών δανείων και πόνταρε δισεκατομμύρια στην πτώση της.
Η ιστορία του αργότερα έγινε μέρος του βιβλίου The Big Short του Michael Lewis και ενέπνευσε τον χαρακτήρα Jared Vennett στην ομώνυμη ταινία.
Όταν όλοι πίστευαν ότι η αγορά ακινήτων δεν μπορεί να καταρρεύσει
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 επικρατούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες έντονος ενθουσιασμός γύρω από την αγορά ακινήτων. Οι τράπεζες άρχισαν να προσφέρουν στεγαστικά δάνεια σε όλο και μεγαλύτερο αριθμό πελατών — ακόμη και σε όσους είχαν πολύ χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα.
Αυτά τα λεγόμενα subprime δάνεια συσκευάζονταν σε πολύπλοκα χρηματοοικονομικά προϊόντα και πωλούνταν σε επενδυτές σε όλο τον κόσμο.
Για την πλειονότητα της αγοράς επρόκειτο για ελκυστική επένδυση. Οι οίκοι αξιολόγησης συχνά έδιναν σε αυτούς τους τίτλους υψηλές βαθμολογίες και οι τράπεζες τους παρουσίαζαν ως σχετικά ασφαλή τρόπο απόδοσης κεφαλαίου.
Ο Greg Lippmann, τότε trader στη Deutsche Bank, άρχισε ήδη από το 2005 να προειδοποιεί ότι ολόκληρο το σύστημα στηριζόταν σε πολύ εύθραυστα θεμέλια. Κατά την άποψή του, πολλά από τα στεγαστικά δάνεια δίνονταν σε ανθρώπους που στην πραγματικότητα δεν μπορούσαν να τα αποπληρώσουν.
«Αυτά τα ομόλογα είναι καταστροφή», φέρεται να έλεγε επανειλημμένα στους επενδυτές.
Το στοίχημα ενάντια στην αγορά
Ο Lippmann αποφάσισε να δράσει. Άρχισε να χρησιμοποιεί χρηματοοικονομικά εργαλεία γνωστά ως credit default swaps (CDS) — παράγωγα που λειτουργούν παρόμοια με ασφάλιση έναντι της χρεοκοπίας ομολόγων.
Αν η αξία των τίτλων που συνδέονταν με στεγαστικά δάνεια κατέρρεε, ένας επενδυτής που κατείχε CDS μπορούσε να αποκομίσει σημαντικά κέρδη.
Στην πράξη αυτό σήμαινε ένα πράγμα: ο Lippmann πόνταρε ότι η αμερικανική αγορά στεγαστικών δανείων θα κατέρρεε.
Στη Wall Street η στρατηγική του θεωρήθηκε για μεγάλο διάστημα ακραία. Η αγορά ακινήτων θεωρούνταν τότε σχεδόν άτρωτος πυλώνας της αμερικανικής οικονομίας.
Ο Lippmann όχι μόνο άνοιξε δικές του επενδυτικές θέσεις, αλλά βοήθησε επίσης hedge funds και άλλους επενδυτές να κάνουν παρόμοια στοιχήματα εναντίον των στεγαστικών ομολόγων.
Η κατάρρευση που άλλαξε τον χρηματοπιστωτικό κόσμο
Το 2007 και το 2008 τα πρώτα σημάδια προβλημάτων μετατράπηκαν σε πλήρη κρίση. Όλο και περισσότερα αμερικανικά νοικοκυριά σταμάτησαν να αποπληρώνουν τα στεγαστικά τους δάνεια και η αξία των τίτλων που βασίζονταν σε αυτά άρχισε να πέφτει ραγδαία.
Τράπεζες σε όλο τον κόσμο υπέστησαν τεράστιες απώλειες και ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα — όπως η Lehman Brothers — κατέρρευσαν.
Για όσους είχαν ποντάρει στην πτώση της αγοράς, όμως, η περίοδος αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά κερδοφόρα. Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, η στρατηγική του Greg Lippmann απέφερε στη Deutsche Bank κέρδη περίπου δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η προσέγγισή του έγινε σύμβολο του λεγόμενου short selling μιας χρηματοοικονομικής φούσκας — μιας επενδυτικής στρατηγικής όπου οι επενδυτές κερδίζουν από την πτώση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων.
Έμπνευση για το The Big Short
Η ιστορία του Lippmann τράβηξε την προσοχή του δημοσιογράφου Michael Lewis, ο οποίος την περιέγραψε στο βιβλίο του The Big Short. Το βιβλίο παρακολουθεί μια ομάδα επενδυτών που εντόπισαν τις αδυναμίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος πριν ξεσπάσει η κρίση.
Το βιβλίο μεταφέρθηκε αργότερα στον κινηματογράφο. Ο χαρακτήρας του trader Jared Vennett, τον οποίο υποδύθηκε ο Ryan Gosling, εμπνεύστηκε εν μέρει από τον Lippmann.
Τanto το βιβλίο όσο και η ταινία έδειξαν πόσο περίπλοκο και αδιαφανές είχε γίνει το σύστημα των στεγαστικών παραγώγων πριν από την κρίση.
Τι έκανε μετά την κρίση
Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, ο Lippmann αποχώρησε από τη Deutsche Bank και ίδρυσε το δικό του επενδυτικό fund, το LibreMax Capital, το οποίο επικεντρώνεται στη διαπραγμάτευση πιστωτικών εργαλείων και δομημένων χρηματοοικονομικών προϊόντων.
Στις χρηματοπιστωτικές αγορές εξακολουθεί να έχει τη φήμη επενδυτή που μπορεί να εντοπίσει συστημικούς κινδύνους σε σχετικά πρώιμο στάδιο. Σε συνεντεύξεις τα τελευταία χρόνια έχει επίσης προειδοποιήσει ότι παρόμοιες φούσκες μπορούν να εμφανίζονται επανειλημμένα στις αγορές.
Ένα μάθημα για τους επενδυτές
Η ιστορία του Greg Lippmann δείχνει πόσο σημαντική μπορεί να είναι στις χρηματοπιστωτικές αγορές η ικανότητα να πηγαίνει κανείς κόντρα στο πλήθος.
Σε μια περίοδο που οι περισσότεροι επενδυτές πίστευαν στην ατελείωτη ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων, εκείνος κατάφερε να εντοπίσει τις δομικές αδυναμίες του συστήματος.
Ταυτόχρονα, η ιστορία υπενθυμίζει ότι τα πολύπλοκα χρηματοοικονομικά προϊόντα μπορεί να κρύβουν σημαντικούς κινδύνους και ότι η κατάρρευσή τους μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 παραμένει έτσι ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα της σύγχρονης επενδυτικής ιστορίας. Και ο Greg Lippmann ένας από τους επενδυτές που όχι μόνο προέβλεψαν την κρίση, αλλά και κέρδισαν από αυτήν.
