Kryptowaluty przyciągają miliony inwestorów na całym świecie. Wraz z rosnącym zainteresowaniem bitcoinem, ethereum oraz innymi aktywami cyfrowymi gwałtownie rośnie jednak także liczba oszustw. Według firmy analitycznej Chainalysis ludzie stracili w ostatnich latach miliardy dolarów właśnie z powodu różnych typów oszustw związanych z kryptowalutami.
Oszustwa kryptowalutowe często wykorzystują proste mechanizmy psychologiczne – obietnicę szybkiego wzbogacenia się, strach przed przegapieniem okazji czy manipulację za pomocą mediów społecznościowych. Dlatego dla zwykłych inwestorów coraz ważniejsze staje się zrozumienie, jak działają takie oszustwa i jak je rozpoznawać.
Dlaczego oszustwa kryptowalutowe są coraz częstsze
Waluty cyfrowe działają w zdecentralizowanych sieciach, w których transakcje odbywają się szybko i często bez możliwości ich cofnięcia. To sprawia, że są one idealnym narzędziem dla oszustów. Gdy kryptowaluta zostanie wysłana na inny adres, jej odzyskanie jest w większości przypadków praktycznie niemożliwe.
Kolejnym czynnikiem jest anonimowość internetu. Oszuści mogą tworzyć fałszywe tożsamości, strony internetowe lub platformy inwestycyjne, które na pierwszy rzut oka wyglądają wiarygodnie. W ostatnich latach zaczęli także wykorzystywać zaawansowane technologie, w tym sztuczną inteligencję, która pozwala im tworzyć realistyczne fałszywe profile lub nagrania typu deepfake.
Romantyczne oszustwa inwestycyjne znane jako „pig butchering”
Jednym z najszybciej rosnących rodzajów oszustw są tak zwane romantyczne oszustwa inwestycyjne, określane czasem jako „pig butchering”. W takim przypadku oszust najpierw nawiązuje kontakt z ofiarą na przykład poprzez media społecznościowe lub aplikacje randkowe.
Następnie przez tygodnie, a nawet miesiące prowadzi rozmowy, budując zaufanie, po czym zaczyna mówić o inwestowaniu w kryptowaluty. Ofierze poleca fałszywą platformę inwestycyjną, która wygląda na wiarygodną i może nawet pokazywać zmyślone zyski.
Kiedy jednak inwestor prześle większą kwotę pieniędzy, środki znikają, a kontakt nagle się urywa.
Phishing i fałszywe giełdy kryptowalut
Kolejnym bardzo powszechnym typem ataku są oszustwa phishingowe. Przestępcy tworzą kopie znanych giełd kryptowalut lub wysyłają e-maile podszywające się pod dział wsparcia technicznego.
Ich celem jest nakłonienie użytkowników do podania danych logowania lub kluczy prywatnych. Gdy oszust zdobędzie te informacje, może natychmiast przenieść kryptowaluty z portfela ofiary na własny adres.
Takie oszustwa często wykorzystują również reklamy internetowe lub fałszywe linki rozpowszechniane w mediach społecznościowych.
Rug pull: gdy projekt znika z pieniędzmi inwestorów
W świecie kryptowalut regularnie pojawiają się również tak zwane oszustwa typu „rug pull”. W tym przypadku twórcy tworzą nowy token lub projekt, który zaczynają intensywnie promować w internecie.
Inwestorów przyciągają obietnice wysokich zysków lub rewolucyjnej technologii. Gdy projekt zgromadzi wystarczający kapitał, jego twórcy po prostu znikają, a płynność tokena zostaje wycofana. Wartość kryptowaluty spada wtedy praktycznie do zera.
Schematy Ponziego i fałszywe platformy inwestycyjne
Bardzo częste są również klasyczne piramidy finansowe, czyli schematy Ponziego. Zazwyczaj obiecują one stabilne i gwarantowane zyski z inwestycji w kryptowaluty.
W rzeczywistości nie ma tam żadnych inwestycji. Pieniądze nowych uczestników są wykorzystywane do wypłacania zysków wcześniejszym inwestorom. Gdy napływ nowych osób się zatrzyma, cały system się załamuje, a większość uczestników traci swoje środki.
Manipulacje ceną kryptowalut typu pump and dump
Kolejną znaną metodą jest manipulowanie ceną mało znanych kryptowalut. Grupy inwestorów skoordynowanie kupują mało popularny token, jednocześnie intensywnie promując go w mediach społecznościowych.
Gdy cena gwałtownie rośnie, organizatorzy szybko sprzedają swoje pozycje. Pozostali inwestorzy zostają natomiast z praktycznie bezwartościowym aktywem, którego wartość gwałtownie spada.
Fałszywe konkursy i oszustwa typu giveaway
W mediach społecznościowych często pojawiają się także fałszywe konkursy związane z kryptowalutami. Oszuści podszywają się pod znanych przedsiębiorców, giełdy kryptowalut lub firmy technologiczne.
Obiecują ofiarom, że jeśli wyślą niewielką ilość kryptowaluty na wskazany adres, otrzymają w zamian podwójną kwotę. W rzeczywistości jednak żadna nagroda nigdy nie zostaje wysłana.
Jak chronić się przed oszustwami kryptowalutowymi
Eksperci zalecają kilka podstawowych zasad. Inwestor nigdy nie powinien wysyłać kryptowalut osobom, które zna wyłącznie z internetu. Ważne jest także zawsze sprawdzanie adresów stron internetowych oraz korzystanie wyłącznie z oficjalnych aplikacji giełd kryptowalut.
Dużą rolę odgrywa również bezpieczeństwo portfeli cyfrowych. Klucze prywatne nigdy nie powinny być udostępniane osobom trzecim, a korzystanie z uwierzytelniania dwuskładnikowego jest zdecydowanie zalecane.
Kryptowaluty mogą być interesującą inwestycją, ale podobnie jak w tradycyjnym świecie finansów obowiązuje zasada: jeśli oferta brzmi zbyt dobrze, aby była prawdziwa, najprawdopodobniej jest to oszustwo.
Sources:
https://www.techtarget.com/whatis/feature/Common-cryptocurrency-scams
https://www.trmlabs.com/resources/blog/14-crypto-scam-types-and-how-blockchain-forensics-helps-detect-and-disrupt-them
